Zanieczyszczenie Morza Bałtyckiego.

 Życie morskie w Morzu Bałtyckim jest w ostatnich latach coraz bardziej zagrożone ze względu na narastające skutki globalnego ocieplenia, zanieczyszczenia środowiska naturalnego oraz specyficzne warunki geograficzne Morza Bałtyckiego.

Szwecja, Finlandia, Rosja, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Niemcy i Dania – wszystkie kraje graniczące z Morzem Bałtyckim – współpracują w ramach Unii Europejskiej nad podjęciem działań przeciwko tym zagrożeniom.

Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM) kontynuuje wdrażanie Planu Działań na rzecz Morza Bałtyckiego, który obowiązuje od pięciu lat i ma na celu ochronę ryb, ptaków, ssaków oraz określonych siedlisk.

Eutrofizacja

Jednym z największych problemów ekosystemu Morza Bałtyckiego jest eutrofizacja. To proces nadmiernego wzbogacenia wody w składniki odżywcze – zwłaszcza azot i fosfor – pochodzące ze źródeł lądowych, takich jak rolnictwo, ścieki i zrzuty przemysłowe. Prowadzi to do masowego wzrostu glonów, zwłaszcza fitoplanktonu.

Zakwity glonów blokują dostęp światła słonecznego do podwodnych roślin i trawy morskiej, a rozkład obumierających glonów pochłania duże ilości tlenu w głębszych wodach, tworząc martwe strefy, w których ryby, skorupiaki i większość organizmów morskich nie są w stanie przetrwać.

Chociaż Morze Bałtyckie jest prawie całkowicie pozbawione dostępu do oceanu, z płytkim ujściem i wyjątkowo świeżą wodą, jego zasolenie wykazuje tendencję spadkową. Przewiduje się, że niedobór tlenu w ekosystemie będzie się pogłębiał, a woda stanie się bardziej kwaśna.

Działania na rzecz Morza Bałtyckiego obejmują: ograniczenie zrzutów ścieków do morza, a także rozwiązanie problemu stosowania nawozów sztucznych w celu zwiększenia produktywności gleby, które są spłukiwane do morza przez wody gruntowe, pogłębiając problem eutrofizacji.

W tym kontekście HELCOM promuje takie praktyki, takie jak efektywne zarządzanie nawozami i zrównoważone rolnictwo.

Działalność człowieka

Działalność człowieka, taka jak przełowienie i niewłaściwa gospodarka odpadami, również stanowi poważne zagrożenie dla naturalnego życia w Morzu Bałtyckim. Przełowienie doprowadziło do gwałtownego spadku populacji dorsza, a także do zauważalnego zmniejszenia się rozmiarów ryb, często o około 20 centymetrów.

Niemieckie Centrum Badań Oceanicznych GEOMAR Helmholtza wskazuje, że intensywne połowy spowodowały trwałe zmiany genetyczne w DNA dorsza, a jednocześnie doprowadziły do ​​gwałtownego spadku jego liczebności.

Jak informuje Światowy Fundusz na rzecz Przyrody (WWF), przełowienie nadal zmniejsza populacje wielu gatunków ryb w ekosystemie bałtyckim, węgorz europejski jest na skraju wyginięcia, a pozostało zaledwie ok. 500 morświnów.

Przyszłość Morza Bałtyckiego

Długoterminowe badania monitorujące i modelujące prowadzone przez organizacje takie jak HELCOM i BSAG wskazują, że stan Morza Bałtyckiego byłby obecnie znacznie gorszy bez środków redukcji substancji biogennych wdrażanych od lat 80. minionego wieku.

Pomimo tych wysiłków, podwodna bioróżnorodność w Morzu Bałtyckim nadal maleje.

W połączeniu z ciągłymi skutkami eutrofizacji i przyspieszającymi zmianami klimatycznymi – które dodatkowo nasilają zagrożenia, takie jak niedobór tlenu, zmiany siedlisk i zanik gatunków – oznacza to złe wieści dla wielu unikalnych gatunków morskich.

Ekosystem osiągnął obecny stan degradacji w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, a eksperci ostrzegają, że pełna odbudowa zajmie dużo czasu.

W ramach współpracy UE-HELCOM oraz Planu Działań na rzecz Morza Bałtyckiego zaktualizowanego w 2021 r. – którego celem jest wdrożenie działań najpóźniej do 2030 r. – dziewięć krajów nadbrzeżnych kontynuuje wspólne wysiłki na rzecz zmniejszenia ładunków substancji biogennych, poprawy jakości wody, ochrony różnorodności biologicznej i wzmocnienia odporności ekosystemów poprzez wiążące zobowiązania i regularny monitoring.

UE zapewnia również bezpośrednie wsparcie finansowe na usuwanie i zarządzanie niewybuchami, wyciekami chemikaliów oraz wrakami statków z czasów II wojny światowej na dnie Morza Bałtyckiego, bowiem nadal stanowią one poważne zagrożenie dla życia morskiego i krytycznej infrastruktury podwodnej, takiej jak kable i linie energetyczne.